Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo

1 września 2021

NR 195 (Wrzesień 2021)

Polubowne rozwiązywanie sporów – koncyliacja (2)

0 235

Podobnie jak w przypadku mediacji, nie ma legalnej definicji koncyliacji. Nawiązuje do niej jedynie art. 1833a Kodeksu postępowania cywilnego, który daje mediatorowi (koncyliatorowi) prawo do wskazania stronom sposobu rozwiązania sporu, który jednak nie jest dla nich wiążący.

Uchwalona w dniu 11 września 2019 r. nowa ustawa – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2019 ze zm.) po raz pierwszy wprowadziła do zamówień publicznych możliwości zawierania ugody w drodze pozasądowych metod rozwiązywania sporów. Te metody to przede wszystkim mediacja i koncyliacja. W poprzednim numerze MZP, korzystając z opracowania zamieszczonego na stronach Urzędu Zamówień Publicznych, opatrzonego logo Fundacji Europejskiej, UZP i Unii Europejskiej na temat mediacji i innych sposobów polubownego rozwiązywania sporów w zamówieniach publicznych – przedstawiliśmy metodę mediacji. Poniżej opracowanie dotyczące koncyliacji.

POLECAMY

Pod pojęciem koncyliacji rozumiemy działania podejmowane przez bezstronnego koncyliatora, zmierzające do ugodowego zakończenia sprawy, a polegające przede wszystkim na zaproponowaniu rozwiązania sporu, które zostanie zaakceptowane przez strony sporu. W koncyliacji strony nie uczestniczą w przygotowywaniu ugodowego rozwiązania, natomiast ich uprawnieniem jest wyłącznie jego zaakceptowanie.

Pojęcie koncyliacji pojawia się w piśmiennictwie, ale niekiedy jest mieszane z mediacją, co wynika m.in. ze zbieżności celów, jakie mają obydwie te instytucje prawne. W jednym z komentarzy do Kodeksu postępowania cywilnego stwierdzono, iż instytucja koncyliacji ma charakter zbliżony do mediacji, z którą niekiedy jest utożsamiana. Jednakże zadanie mediatora sprowadza się do stworzenia warunków do zawarcia ugody przez same strony, natomiast koncyliator nie tylko stwarza takie warunki, ale również ma prawo do przedstawienia swojej propozycji rozwiązania sporu istniejącego między stronami1.

W innym komentarzu znalazło się natomiast stwierdzenie, iż rola koncyliatora polega na usuwaniu napięcia istniejącego między stronami i ułatwieniu tym samym zawarcia porozumienia2. Zdaniem jego autora, składanie stronom konkretnej propozycji rozwiązania sporu nosi pojęcie mediacji ewaluatywnej, a mediator powinien przedstawić alternatywne sposoby rozwiązania sporu i wyjaśnić konsekwencje każdego z nich.

Podobne stanowisko, podjęte na podstawie brzmienia art. 1833a k.p.c., pojawia się też w innym komentarzu: […] mediacja może być prowadzona różnymi metodami. Z punktu widzenia analizowanego przepisu relewantne znaczenie ma podział strategii mediacyjnych na mediację facylitatywną i mediację ewaluatywną. Formuła facylitatywna (klasyczna) polega na tym, że mediator jest jedynie rzecznikiem rzetelnej procedury. Pomaga on
tylko stronom w rozwiązaniu ich sporu i dojściu do ugody, wykorzystując proponowane przez nie rozwiązania. Metoda ewaluatywna (ocenna) sprowadza się natomiast do tego, że mediator uprawniony jest nie tylko do udzielania pomocy stronom w generowaniu opcji rozwiązania sporu, ale może zaprezentować również własne propozycje zakończenia konfliktu, popierając konkretną opcję3.

Ważne

Rozróżnienie zastosowane przez Sąd Polubowny przy Prokuratorii Generalnej RP, który obok mediacji, za inny sposób polubownego rozwiązywania spraw traktuje koncyliację, jest podejściem bardziej praktycznym i lepiej oddaje różnice w procedurach. Dlatego dla dalszych rozważań przyjmujemy, iż koncyliacja jest drugim, alternatywnym sposobem dochodzenia do ugody stron.

Procedura

Wszczęcie koncyliacji następuje w taki sam sposób, jak wszczęcie mediacji, czyli na podstawie wniosku strony lub na podstawie skierowania sądu. Wniosek strony może być oparty na stosownym zapisie umowy, ale może powstać też samoistnie i zostać zaakceptowany przez drugą stronę. Natomiast sąd, kierując sprawę do mediacji, nie powinien określać, jakim sposobem strony mają dojść do porozumienia, tj. mediacją czy koncyliacją. Decyzję w tym zakresie należy pozostawić stronom. Można przyjąć, że strony posiadające odpowiednią obsługę prawną i mocną bazę merytoryczną będą optowały za mediacją, w której to one prowadzą ze sobą rzeczywiste negocjacje, a mediator tylko w tym pomaga. Natomiast strony nieposiadające takiego potencjału i przygotowania do prowadzenia sporu opowiedzą się raczej za koncyliacją, podczas której zadaniem koncyliatora jest dokonanie analizy roszczeń stron, zapoznanie się z ich stanowiskami oraz dowodami, ocena możliwego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd i na tej podstawie przygotowanie propozycji koncyliacyjnej oraz przedstawienie jej stronom. 

Ważne

Koncyliacja prowadzona jest na podstawie dokumentów i informacji przekazanych koncyliatorom przez strony, które – co do zasady – nie uczestniczą czynnie w postępowaniu.

Koncyliator może prosić strony o dodatkowe dokumenty, informacje czy dowody, ale nie przeprowadza dowodów ze świadków, z przesłuchania stron czy z opinii biegłego. Natomiast o mediacyjnym charakterze takiego postępowania decyduje to, iż koncyliator nie rozstrzyga sporu, a jedynie przedstawia propozycję jego rozwiązania.
Strony mają kilka możliwości odniesienia się do propozycji koncyliatorów:

  • przyjąć propozycję, zawrzeć ugodę i tym samym zakończyć spór;
  • zawrzeć ugodę po dokonaniu modyfikacji propozycji koncyliacyjnej, przy czym modyfikacja może być jeszcze poprzedzona bezpośrednimi negocjacjami stron;
  • nie przyjąć propozycji koncyliacyjnej, co zakończy postępowanie mające na celu polubowne rozwiązanie sporu.

Przepisy oraz wszelkie wymagania odnoszące się do mediatora stosowane są identycznie w przypadku koncyliatora. Taki sam, jak w przypadku mediacji, jest też sposób wyznaczania koncyliatora, czyli pierwszeństwo mają w tym zakresie strony sporu.

Do ugody zawartej podczas koncyliacji zastosowanie mają te same przepisy, co ugody zawartej przed mediatorem.

Koncyliacja Sądu Polubownego przy Prokuratorii Generalnej RP

Z uwagi na praktyczne stosowanie koncyliacji jako sposobu polubownego rozwiązywania sporów przez Sąd Polubowny zasadne jest omówienie sposobu działania w tym zakresie. Podstawą wszczęcia postępowania jest wniosek strony, zawierający elementy podobne jak w przypadku mediacji. Do takiego wniosku należy dołączyć jego dwa odpisy z załącznikami dla drugiej strony oraz dla koncyliatora. Sąd doręcza wniosek drugiej stronie i informuje ją o obowiązku złożenia odpowiedzi na wniosek w wyznaczonym terminie, który nie może być krótszy niż 14 dni. W odpowiedzi strona powinna m.in. ustosunkować się do żądań i twierdzeń wniosku.

Na podstawie powyższych dokumentów oraz ewentualnie dodatkowych dokumentów i stanowisk stron oraz innych osób koncyliator sporządza stanowisko koncyliacyjne. Zawiera w nim m.in. ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz propozycję rozwiązania sporu, a jeżeli przedstawienie propozycji rozwiązania sporu byłoby niemożliwe – wskazanie okoliczności, które to uniemożliwiają. W ciągu 30 dni od otrzymania stanowiska koncyliacyjnego przez ostatnią ze stron strony mogą zgodnie złożyć wniosek o zawarcie ugody przez koncyliatorów.

Zalety polubownego rozwiązywania sporów

1. Korzyści z mediacji
Nie ulega wątpliwości, że rozstrzyganie sporów zarówno przez sąd arbitrażowy, jak i pozasądowe rozwiązywanie sporów (mediacja, konc...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy