Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo

3 listopada 2021

NR 197 (Listopad 2021)

Rażąco niska cena w zamówieniach na usługi (3)

0 282

Na rynku zamówień publicznych na usługi przedmiotem zamówienia mogą być tzw. usługi proste – takie jak usługi utrzymania czystości czy ochrony, jak również usługi wymagające specjalistycznej wiedzy.

Osoby wykonujące te usługi muszą mieć nie tylko odpowiednie wykształcenie, lecz także indywidualne cechy i osiągnięcia w zakresie umiejętności praktycznych związanych z danym zawodem. Do takich usług zaliczają się usługi tłumaczeniowe, informatyczne czy nadzoru i zarządzania kontraktem.

Należy poddać w wątpliwość, czy w przypadku takich usług powoływanie się na minimalne wynagrodzenie dla osób świadczących je – jest zasadne. O ile w przypadku usług sprzątania czy ochrony przyjęcie kosztów pracy uwzględniających wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę jest wiarygodne, tak już w przypadku usług skomplikowanych, wymagających wykwalifikowanych pracowników, takich jak usługi informatyczne, programowania, usługi tłumaczeniowe czy usługi projektowania budowlanego – nie jest możliwe zatrudnienie pracowników realizujących tego rodzaju zadania za minimalne wynagrodzenie. Ich wynagrodzenia kształtują się bowiem na poziomie znacznie przewyższającym wartość minimalnego wynagrodzenia – co znajduje odzwierciedlenie w ogólnodostępnych raportach i statystykach.

W trakcie postępowań o udzielenie zamówienia publicznego dochodzi jednak do sytuacji, w której wykonawcy zakładają, że osoby świadczące takie usługi (np. tłumacze) – będą osiągali wyłącznie minimalne wynagrodzenie. Należy jednak wskazać, że w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej znajdują się orzeczenia kwestionujące (w ocenie autora słusznie) – tego rodzaju praktykę.

POLECAMY

Przykład 1 – usługi tłumaczeniowe

W wyroku KIO 1443/21 Izba uznała, że wykonawca wybrany do zrealizowania zamówienia na usługę tłumaczeń wraz z ich weryfikacją przyjął nierealne założenia co do wysokości kosztów pracy. Wykonawca wycenił koszty pracy tłumaczeń i weryfikatorów na poziomie minimalnej stawki godzinowej, podczas gdy średnie wynagrodzenie tłumaczy w okresie składania ofert w postępowaniu wynosiło ponad 5 tys. zł brutto.

Izba przychyliła się do twierdzeń odwołującego, który kwestionował wysokość wynagrodzeń tłumaczy i weryfikatorów – native speakerów w wysokości minimalnej stawki za godzinę pracy, uznając, że tak niskie koszty wynagrodzeń są nierealne w warunkach rynku usług tłumaczeniowych.

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 23 czerwca 2021 r., sygn. akt: KIO 1443/21

Zamawiający oceniający wyjaśnienia z należytą starannością powinien uznać, że Wykonawca odmówił mu podania kalkulacji i próbuje sugerować, że przy wykonywaniu przedmiotowych usług może zastosować stawkę najniższego wynagrodzenia – 18,30 zł za godzinę.

Przyjęcie tego twierdzenia za prawdziwe jest sprzeczne z powszechnie znanymi danymi na temat wynagrodzenia tłumaczy. Co istotne, informacje o średnich wynagrodzenia tłumaczy są udostępnianie i powszechnie znane. Wskazać należy, że w realiach rynkowych osoby o kwalifikacjach wymaganych dla realizacji przedmiotowego zamówienia otrzymują wynagrodzenie znacznie wyższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Z danych podmiotów prowadzących działalność w branży zasobów ludzkich wynika, że w latach 2017–2020 mediana płac na stanowisku tłumacza wynosiła 5100–5450 zł brutto (źródło: Sedlak&Sedlak). […]
Brak szczegółowej kalkulacji, odmowa podania danych oraz ogólne sformułowania zawarte w wyjaśnieniach rażąco niskiej ceny o stawce 18,30 jednoznacznie wskazują, że cena jest rażąco niska.
 

Ważne

[…] nawet stosowanie minimalnej stawki godzinowej za usługi wykonywane przez profesjonalnych tłumaczy i weryfikatorów native speakerów jest nierealne. Minimalna stawka godzinowa określona w przepisach – to nie jest stawka realnego wynagrodzenia tłumaczy i weryfikatorów.


Z pewnością stawka w wysokości 18,30 zł za godzinę pracy dla profesjonalnego i doświadczonego tłumacza jest nierealna – niemożliwa do uzyskania na rynku usług tłumaczeniowych.

Przykład 2 – usługi informatyczne

W postępowaniu odwoławczym o sygn. akt: KIO 1620/16, KIO 1643/16 – odwołujący kwestionował przyjętą przez jednego z wykonawców wycenę wynagrodzeń informatyków zaangażowanych do realizacji zamówienia. Zarzucając rażąco niską cenę w ofercie tego wykonawcy, odwołujący wskazywał:
Wysokość wynagrodzenia kosztorysowego zaoferowana przez C. abstrahuje od warunków rynkowych zatrudniania informatyków. Bez względu na formę zatrudnienia (umowa o pracę, umowa cywilnoprawna) nie ma możliwości, aby koszt zatrudnienia informatyka wynosił 12,50 zł netto lub mniej w przeliczeniu na godzinę wynagrodzenia. Jest to stawka nierealna, nawet przy uwzględnieniu najbardziej sprzyjających okoliczności (np. miejsca pracy poza Warszawą w mniejszych ośrodkach, dysponowania zasobami o właściwych kompetencjach, ale stosunkowo mniejszym doświadczeniu i mniejszych wymaganiach finansowych).
Izba przychyliła się do twierdzeń odwołującego, uznając, że złożona przez wykonawcę oferta zawierała rażąco niską cenę.

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 19 września 2016 r., sygn. akt: KIO 1620/16, KIO 1634/16

Zasadniczo decydujące w sprawie było ustalenie czy wyjaśnienie, jakie C. składał w toku postępowania na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy były dostateczne dla uznania, iż stawka roboczogodziny 15,38 zł brutto uwzględniała rzeczywisty koszt związany z wykonaniem części zamówienia rozliczanej kosztorysowo. […] W ocenie Izby, wykonawca nie podołał ciężarowi dowodowemu w składanych wyjaśnieniach, iż stawka 15,38 zł uwzględnia rzeczywiste koszty pracy informatyków. W żaden sposób wyjaśnienia nie pozwalały odnieść podanych kwot, na jakich wskazane osoby są zatrudnione do stawki roboczogodziny. Wykonawca w sposób bardzo lakoniczny stwierdził jedynie, że wynagrodzenie, jakie otrzyma od Zamawiającego, nie pozwoli na pokrycie kosztów wynagrodzenia pracowników z uzyskanego wynagrodzenia, które w sposób znaczący odbiegały od najniższego miesięcznego wynagrodzenia. Jednocześnie zaproponowana stawka zbliżona była do wyliczeń Odwołującego, których podstawą była kwota najniższego miesięcznego wynagrodzenia.

Zarówno Komisja Przetargowa, jak i Izba nie były w stanie w oparciu o złożone wyjaśnienia przyjąć, że stawka 15,38 zł/rbh odpowiada kosztom, jakie poniesie pracodawca z tytułu wykonania tej części zamówienia przez specjalistów zatrudnionych za wynagrodzeniem wskazanym w wyjaśnieniach. Prowadziło to do stwierdzenia, że cena oferty została skalkulowana poniżej rzeczywistych kosztów, a tym samym nosi znamiona rażąco niskiej.

Przykład 3 – Usługi nadzoru i zarządzania kontraktem

W wyroku KIO 304/21 Izba uznała, że zasadne jest wezwanie wykonawcy do wyjaśnień rażąco niskiej ceny w sytuacji, gdy jego założenia co do wysokości wynagrodzeń pracowników, co prawda nie są niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę, jednak budzą wątpliwości, czy za taką stawkę możliwe jest zatrudnienie pracowników realizujących konkretne zadania w ramach zamówienia. Wątpliwości dotyczyły poziomu wynagrodzeń kluczowych ekspertów w ramach zamówienia na pełnienie usług nadzoru i zarządzania kontraktem: głównego specjalisty do spraw rozliczeń, głównego specjalisty do spraw roszczeń oraz technologa. Należy zauważyć, że przygotowując postępowanie, zamawiający oszacował stawki wynagrodzenia osób pracujących na tych stanowiskach na poziomie przekraczającym wartość minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt: KIO 304/21

W ocenie Izby zarzut potwierdził się w zakresie, w jakim dotyczy zaoferowanych przez Przystępującego TPF cen dla Kluczowych ekspertów wskazanych w poz. 2.1.2, tj. głównego specjalisty ds. rozliczeń – Przystępujący TPF zaoferował stawkę 150 zł, podczas gdy Zamawiający oszacował tę pozycję na kwotę 290 zł, analogicznie sprawa się przedstawia z poz. 2.2.3 dotyczącą głównego specjalisty ds. roszczeń – Przystępujący zaoferował 150 zł, podczas gdy Zamawiający oszacował tę poz. na 290 zł, a także w odniesieniu do poz. 2.1.4 dotyczącej technologa – Przystępujący TPF zaoferował stawkę 150 zł, Zamawiający w swoim szacunku 200 zł.
 

Ważne

Ogólne wyjaśnienia Przystępującego TPF, że umowy z tymi wszystkimi osobami, których wynagrodzenie Odwołujący kwestionuje, są w formule współpracy B2B, w zakresie powyższych pozycji Izba uznała za niewystarczające. Wskazać bowiem należy, że ww. pozycje formularza cenowego dotyczą ekspertów uznanych przez Zamawiającego za kluczowych, a stawka, jaką zaoferował Przystępujący TPF odbiega od szacunku Zamawiającego w przypadku dwóch pozycji p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy