Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo

30 maja 2022

NR 202 (Maj 2022)

Certyfikaty w zamówieniach publicznych a praktyka

0 503

W postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego zamawiający mogą żądać od wykonawców złożenia certyfikatu wydanego przez jednostkę oceniającą zgodność (art. 105 ust. 1 ustawy Pzp) lub sprawozdania badań przeprowadzonych przez tę jednostkę.

Certyfikat należy do przedmiotowych środków dowodowych, czyli środków służących potwierdzeniu zgodności oferowanych dostaw, usług lub robót budowlanych z wymaganiami, cechami bądź kryteriami określonymi w opisie przedmiotu zamówienia albo opisie kryteriów oceny ofert, lub wymaganiami związanymi z realizacją zamówienia (art. 7 pkt 20 ustawy Pzp). 

POLECAMY

Nowe rozwiązania

Określenie tego, czy w danym postępowaniu certyfikat ma potwierdzać zgodność przedmiotu oferty z wymaganiami, cechami lub kryteriami określonymi w opisie przedmiotu zamówienia czy w opisie kryteriów oceny ofert albo zgodność z wymaganiami związanymi z realizacją zamówienia, należy każdorazowo do zamawiającego.

Ważne

W nowej ustawie – Prawo zamówień publicznych, w odróżnieniu od ustawy z 2004 r., wprowadzono zasadę, że certyfikaty oraz inne przedmiotowe środki dowodowe, jeżeli są żądane przez zamawiającego, muszą być złożone przez wykonawców wraz z ofertą (art. 107 ust. 1 ustawy Pzp). 


Pod rządami ustawy z 2004 r. certyfikat stanowił dokument potwierdzający spełnianie przez oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane wymagań określonych przez zamawiającego i co do zasady był składany na wezwanie zamawiającego 
(art. 25 ust. 1 pkt 2 oraz art. 26 ust. 1–2 ustawy Pzp z 2004 r.).

Nowym rozwiązaniem jest również określenie zasad dotyczących żądania przedmiotowych środków dowodowych. Zamawiający ma obowiązek żądać jedynie proporcjonalnych do przedmiotu zamówienia oraz związanych z przedmiotem zamówienia przedmiotowych środków dowodowych (art. 106 ust. 2 ustawy Pzp), a żądanie przedmiotowych środków dowodowych nie może ograniczać uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców (art. 106 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy Pzp).

Ważne

Obowiązkiem zamawiającego jest również akceptowanie równoważnych przedmiotowych środków dowodowych, jeśli potwierdzają, że oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane spełniają określone przez zamawiającego wymagania, cechy bądź kryteria (art. 106 ust. 3 zdanie drugie ustawy Pzp). Wymienione zasady dotyczą również certyfikatów. 


W stosunku do ustawy z 2004 r. wprowadzono również zmiany w zasadach uzupełniania przedmiotowych środków dowodowych, w tym certyfikatów. Obecnie możliwość uzupełnienia certyfikatu występuje wyłącznie wtedy, gdy wykonawca nie złożył certyfikatu lub złożony certyfikat jest niekompletny, i tylko w przypadku, gdy zamawiający przewidział możliwość uzupełnienia w ogłoszeniu o zamówieniu lub dokumentach zamówienia (art. 107 ust. 2 ustawy Pzp). Jeżeli jednak certyfikat służy potwierdzeniu zgodności z cechami lub kryteriami określonymi w opisie kryteriów oceny ofert albo – mimo jego złożenia – oferta podlega odrzuceniu bądź zachodzą przesłanki unieważnienia postępowania, nie może zostać uzupełniony (art. 107 ust. 3 ustawy Pzp).  

Orzecznictwo dotyczące certyfikatów składanych w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego dotyczy m.in. kwestii proporcjonalności certyfikatów do przedmiotu zamówienia, równoważnych przedmiotowych środków dowodowych, certyfikatów wydawanych dla „rodziny” oraz typoszeregu urządzeń, momentu złożenia certyfikatów, możliwości uzupełniania przedmiotowych środków dowodowych, a także tłumaczenia jako elementu certyfikatu.

Wymóg o charakterze nadmiernym

W wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 28 czerwca 2021 r. (KIO 1606/21) uznano, że charakter nadmierny ma żądanie przedstawienia certyfikatu GMP dla oprogramowania wykorzystywanego w produkcji leków cytostatycznych w sytuacji, gdy żądanie nie było uzasadnione szczególnymi i specyficznymi potrzebami zamawiającego, a na rynku funkcjonował tylko jeden producent, który takim certyfikatem dysponuje:

Odwołujący wykazał, że wymóg przedstawienia wraz z ofertą odpowiedniego certyfikatu ma charakter nadmiarowy. Podano, że na rynku obecnie funkcjonuje tylko jeden producent, który takim certyfikatem dysponuje. Podmiot ten został w odwołaniu wymieniony z nazwy, podano odnośniki do stron internetowych, na których można zweryfikować informację o posiadaniu certyfikatu. Zamawiający nie umiał wskazać innego podmiotu, który takim certyfikatem dysponuje. Nie wykazał, że istnieje możliwość uzyskania takiego certyfikatu przez inne podmioty oferujące oprogramowanie, że dysponowanie takim certyfikatem ma charakter powszechny.

W odpowiedzi na odwołanie zamawiający odnosił się do stanowisk wyrażonych między innymi przez Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Głównego Inspektora Farmaceutycznego. […] dostrzeżenia wymaga, iż wszystkie te stanowiska zawierają rekomendacje, że przygotowywanie leków winno odbywać się zgodne GMP. Nie mają więc one charakteru obligatoryjnego wymogu. Co ważniejsze jednak w ocenie Izby, rekomendacje te odnoszą się do procesu przygotowania leku, a to nie tylko oprogramowanie będące przedmiotem zamówienia za to przygotowanie odpowiada. Jest ono tylko jednym z elementów, który bierze udział w całym procesie. 

Nie było sporne między stronami, że standard GMP oznacza, iż produkt leczniczy oraz substancja czynna są wytwarzane i kontrolowane odpowiednio do ich zamierzonego zastosowania. Co do zasady, Izba podziela takie stanowisko, które powodowane jest troską o dobro pacjentów. Jednak nie tylko oprogramowanie odpowiada za prawidłowość całego procesu produkcji. Nie mniej ważny jest tu czynnik ludzki oraz wyposażenia, czy warunków, w których dany lek powstaje. […] Tak więc nawet posiadanie przez konkretne oprogramowanie takiego certyfikatu nie daje zamawiającemu gwarancji, że wymagane standardy w produkcji zostaną zachowane. Dlatego też w ocenie składu postawiony przez zamawiającego wymóg dysponowania certyfikatem ma charakter nadmierny, nieuzasadniony jego szczególnymi i specyficznymi potrzebami.

Dopuszczalna równoważność certyfikatów

W stanie faktycznym objętym wyrokiem Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 26 lipca 2021 r. (KIO 1952/21) za przedmiotowy środek dowodowy równoważny do certyfikatu wydanego przez niezależną jednostkę badawczą potwierdzającą sprawność oferowanych urządzeń (zasilacze UPS) Izba uznała karty katalogowe wraz z oświadczeniem producenta. Izba wzięła pod uwagę, że zamawiający nie zdefiniował dopuszczalnej równoważności certyfikatów, a złożone środki równoważne potwierdzały zgodność oferowanych urządzeń z wymaganiami SWZ:

Dokument równoważny to dokument mający równą wartość, równe znaczenie. […] Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, w tym i KIO, jednoznaczne jest, że ustawodawca wymusza na zamawiającym konieczność zdefiniowania równoważności certyfikatu, jeśli jest on wymagany. Zamawiający powinien zdefiniować dopuszczalną równoważność zaświadczeń. 

Ważne

Zamawiający, dopuszczając dokument równoważny, powinien w taki sposób sprecyzować postawione certyfikatowi równoważnemu wymogi, aby móc następnie w sposób jednoznaczny przesądzić kwestię jego równoważności (wyroki Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 3 sierpnia 2011 r., sygn. akt KIO 1549/11, KIO 1569/11). 


Dlatego Izba uznała, że kiedy zamawiający wskazuje na możliwość złożenia równoważnego przedmiotowego środka dowodowego, bez jego dookreślenia, to zasadnym jest przyjęcie, że zamawiający nie może kwestionować złożonego przedmiotowego środka dowodowego –
pod warunkiem że ten będzie potwierdzał zgodność oferowanego przedmiotu zamówienia z wymogami SWZ.

Certyfikaty na kilka elementów

W orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej wskazano, że w przypadku tych certyfikatów, które potwierdzają wiele elementów jednocześnie, nie jest konieczne wyodrębnianie i badan...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy