Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak udzielać zamówień

28 sierpnia 2018

NR 149 (Luty 2017)

Rygory zapytania o cen

0 37

Według przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych tryb zapytania o cenę możliwy jest do zastosowania tylko wobec dostaw lub usług powszechnie dostępnych, o ustalonych standardach jakościowych

Przesłanki zastosowania trybu zapytania o cenę określa art. 70 Pzp. Zgodnie z tym przepisem zamawiający może udzielić zamówienia w trybie zapytania o cenę, jeżeli łącznie spełnione są następujące przesłanki:

  1.  przedmiotem zamówienia są dostawy lub usługi powszechnie dostępne, o ustalonych standardach jakościowych oraz
  2.  wartość zamówienia jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 Pzp.

Przepisy Pzp nie zawierają definicji dostaw lub usług powszechnie dostępnych ani ustalonych standardów jakościowych. Pojęcia powszechnej dostępności, a także usługi powszechnej czy usługi powszechnie dostępnej występują na gruncie innych aktów prawa krajowego. Pojęcie usługi powszechnej występuje na gruncie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, gdzie jest mowa o powszechnej dostępności do usługi publicznego transportu zbiorowego, ustawy – Prawo telekomunikacyjne, gdzie jest umowa o dostępie do powszechnych usług, a także ustawy – Prawo pocztowe, gdzie wskazuje się na powszechne usługi pocztowe. Cechą wspólną wszystkich tych usług jest ich dostępność dla każdego (usługi dotyczą jego bieżących potrzeb), bez względu na to, czy jest osobą fizyczną, czy prawną, czy też inną jednostką organizacyjną, jak również na to, czy jest podmiotem prawa prywatnego czy publicznego, a korzystanie z komunikacji, np. miejskiej, wysyłanie listów, telefonowanie lub korzystanie z Internetu należą do czynności wykonywanych codziennie przez nieograniczony krąg podmiotów.

Oznacza to, że przedmiot zamówienia jest powszechnie dostępny, gdy służy każdemu do zaspokajania jego bieżących potrzeb. O uznaniu usługi za powszechnie dostępną nie decyduje to, od ilu podmiotów na rynku można ją kupić, ale to, czy usługa ta służy bieżącemu użytkowi przeciętnego odbiorcy. „Dostawy lub usługi powszechnie dostępne” to dostawy i usługi, których możliwość nabycia ma każdy konsument bez jakichkolwiek utrudnień (rzeczy i usługi powszechnie oferowane).

Użycie w art. 70 Pzp sformułowania „o ustalonych standardach jakościowych” oznacza, że przedmiotem zamówienia w trybie zapytania o cenę nie mogą być dostawy lub usługi nietypowe lub specjalistyczne. Trybu zapytania o cenę nie stosuje się zatem do dostaw lub usług, których standardy jakościowe są ustalane w celu zaspokojenia indywidualnych potrzeb zamawiającego oraz nabywania rzeczy i usług specjalistycznych, nietypowych, o ograniczonej dostępności, a także wymagających szczególnych kwalifikacji, uprawnień lub pozwoleń. Określone usługi lub dostawy mają „ustalone standardy jakościowe” tylko wówczas, gdy niezależnie od tego, kto będzie ich wykonawcą, jedyną różnicą będzie zaoferowana cena, a usługa lub dostawa będzie identyczna. O tym, czy dostawy lub usługi są powszechnie dostępne, o ustalonych standardach jakościowych, decyduje całość zamówienia publicznego, dlatego zamawiający przy wyborze trybu zapytania o cenę powinien opisać przedmiot zamówienia w sposób umożliwiający jednoznaczną ocenę, czy dostawy lub usługi są powszechnie dostępne, o ustalonych standardach jakościowych.

Ważne!

Do usług powszechnie dostępnych nie można zaliczyć usług związanych z wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, usług wymagających posiadania kwalifikacji koniecznych do eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci, usług ubezpieczenia, usług konserwacji zabytków, usług zarządzania i rozliczania projektów unijnych, usług transportu lotniczego, specjalistycznych usług wysokościowych, usług wykrywania wycieków na sieciach wodociągowych, bezinwazyjnego pomiaru przepływu wody w sieci, ustalania przebiegu (trasowania) podziemnego uzbrojenia terenu, usług polegających na usuwaniu produktów niebezpiecznych, wykonywania usług inżyniera kontraktu lub sprawowania nadzoru inwestorskiego.

W opinii KIO

W uchwale z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt: KIO/KD 26/14, Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że: (…) aby daną dostawę czy usługę zakwalifikować jako powszechnie dostępną, musi ona służyć każdemu do zaspokajania jego bieżących potrzeb. Biorąc powyższe pod uwagę, należy uznać, że o dostępności usługi nie świadczy to, od ilu podmiotów na rynku można ją kupić, ale to, czy usługa ta służy bieżącemu użytkowi przeciętnego odbiorcy. Jak wskazał zamawiający w zastrzeżeniach, decyzją Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 15 lipca 1998 r. niektóre obiekty jego Instytutu zostały zaliczone do infrastruktury krytycznej w rozumieniu ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia, z czego należy wnioskować, że obiekty te są obiektami podlegającymi obowiązkowej ochronie. Tym samym należy przyznać rację kontrolującemu, że usługa ochrony mienia i osób w odniesieniu do infrastruktury krytycznej w rozumieniu ustawy o zarządzaniu kryzysowym nie jest usługą powszechnie dostępną, gdyż nie służy bieżącemu użytkowi przeciętnego odbiorcy.

Zainteresowani zakupem tego rodzaju usługi będą przede wszystkim ci, którzy mają prawny obowiązek chronienia takiej infrastruktury. Nie będzie to zatem zaspokajanie potrzeby o charakterze codziennym, bieżącej. Z tego względu istnienie konkurencyjnego rynku podmiotów oferujących usługi ochrony osób i mienia nie może być uznane za wystarczające dla przyjęcia, że taki przedmiot zamówienia jest usługą powszechnie dostępną. Tym samym, w ocenie Izby, kontrolujący prawidłowo ocenił, że zamawiający nie wykazał zaistnienia przesłanki powszechnej dostępności zamawianej usługi, co już samo w sobie przemawia za uznaniem, że nie było podstaw do zastosowania trybu zapytania o cenę.

W uchwale KIO/KD 26/14 Krajowa Izba Odwoławcza odniosła się również do ustalonych standardów jakościowych usługi, stwierdzając, że: nie świadczy o spełnieniu tej przesłanki okoliczność, iż zamawiający był w stanie opisać przedmiot zamówienia oparty na Planie ochrony (...) w „Regulaminie ochrony obiektów”, stanowiącym załącznik nr 1 i 1a do umowy. Wbrew stanowisku zamawiającego przesłanka ustawowa nie odnosi się do standardów, które zamawiający ustalił, opisując przedmiot zamówienia, lecz standardów już na rynku ustalonych, a więc funkcjonujących niejako niezależnie od opisu dokonywanego przez zamawiającego, na które to standardy można się powołać, wskazując nazwę zamawianego towaru czy usługi i podając kilka podstawowych informacji je charakteryzujących.

Ważne!

Tymczasem sposoby zabezpieczenia osób i mienia w jednostkach zamawiającego nie są ustalone, zależą od jego własnych i indywidualnych uwarunkowań, które opisane zostały w planie ochrony i regulaminie ochrony, stanowiących załącznik do umowy. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że nie da się określić jednego standardu usługi ochrony osób i mienia dla wszystkich typów organizacji i każdorazowo na potrzeby danej instytucji usługa ochrony osób i mienia będzie miała inny zakres, już choćby z uwagi na różne rodzaje ochronionych obiektów, ich specyfikę, liczbę, wskazanie liczby posterunków, ich rozmieszczenia, opracowania regulaminu ochrony, specyficznych obowiązków pracowników ochrony. Tym samym zakres i standardy usługi ochrony osób i mienia każdorazowo trzeba będzie dostosować do potrzeb instytucji, która taką usługę zamawia.

W konsekwencji należało uznać, że również przesłanka usługi o ustalonych standardach jakościowych nie została przez zamawiającego wykazana i kontrolujący prawidłowo uznał, że zastosowanie trybu zapytania o cenę nie nastąpiło przy spełnieniu wszystkich przesłanek wynikających z art. 70 ustawy. W konsekwencji za prawidłowe należy także uznać to, że kontrolujący dopatrzył się naruszenia art. 10 ustawy, gdyż zastosowanie trybu zapytania o cenę, w przypadku gdy nie wykazano zaistnienia wszystkich przypadków (przesłanek) zastosowania tego trybu określonych w ustawie, było niedopuszczalne.

Orzeczenie Głównej Komisji

W orzeczeniu z dnia 23 września 2013 r., BDF1/4900/33/38/13/RWPD-361, Główna Komisja Orzekająca uznała natomiast, że w trybie zapytania o cenę nie można udzielić zamówienia na usługi dowożenia dzieci do oddziałów przedszkolnych, szkół podstawowych i gimnazjum. Główna Komisja Orzekająca zwróciła uwagę, że: Prawo zamówień publicznych nie określa bliżej usług lub dostaw powszechne dostępnych, o ustalonych standardach jakościowych. Kierując się jednak wykładnią język...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy